Parralel aan een oude belangrijke zuid-noord verbinding [Grote Houtstraat] op een oude strandwal van 1,5 meter boven NAP ligt het oude hart van Haarlem ligt op een steenworp afstand van het Frans Hals museum tussen de Gasthuisvest en de Gedempte Oude Gracht het Klein Heiligland. De naam komt voor het eerst voor in geschriften uit 1355. Er ligt dan een klooster van de heren van Sint -Jan tussen het Groot Heiligland en de Kleine Houtstraat . In 1375 wordt er in oude akten de naam 'heilighe lant' gebruikt voor dit gebied. In die tijd verdwijnen de boerenhofsteden uit de Heiligelanden en vestigen er zich steeds meer ambachtslieden in het gebied buiten de muur. De stadsmuur ligt in die tijd nog aan de Oude Gracht. Aangezien Haarlem groeit en er zich steeds meer mensen zich gaan vestigen in de stad, moeten de stad vergroot worden en wordt Kamper, Gasthuis en Raam -vest gegraven en begon men aan een nieuwe stadsmuren waardoor de Heiligelanden binnen de stadsmuren komen te liggen. 
58, Klein Heiligland
Zaterdag 17 Januari 2009 at 6:55 pm.
Uit stukken rond 1634 is gebleken dat de Doopsgezinden van het Blok vonden dat wezen, die uitbesteed werden bij particulieren zo niet goed werden opgevoed.
Derhalve stichtten zij het Weeshuis en waren daarmee het eerste geloofsgemeenschap die een deel van de ondersteunden die verzorging nodig had niet meer uitbesteedde. Bovendien was het tehuis voor enkel wezen, terwijl andere gemeenschappen tehuizen stichtten voor wezen en bejaarden gezamenlijk. Dit weeshuis was gevestigd aan het Klein Heiligland 58 te Haarlem en is te herkennen aan de ingemetselde gevelsteen van het weeshuis.
De Doopsgezinden vormden in die periode geen eenheid en door afsplitsingen van Waterlandse, Friese en Hoogduitse gemeentes werden de wezen verdeeld en werden naast het weeshuis aan het Klein Heiligland ondergebracht in verschillende weeshuizen bij de Vest, aan de Ravelingensteeg en in het Huis ter Kleef aan de Frankestraat in Haarlem. In de 18de eeuw werd de geschiedenis van de Doopsgezinden echter gekenmerkt door verenigingen. Uiteindelijk zijn de weeshuizen samengevoegd in het Oude Weeshuis aan het Klein Heiligland.
Het gebouw heeft bijna 250 jaar dienst gedaan en is meerdere malen verbouwd. Op het laatst voldeed het gebouw onder andere wat betreft hygiëne niet meer aan de groeiende eisen en werd een nieuw onderkomen gebouwd aan de Kleine Houtweg. [foto: Derk Riesthuis]
Eén reactie
Wat leuk om het Klein Heiligland en zijn historie terug te zien op het internet. Mijn moeder Ellie van Oploo is geboren in 1942 aan het Klein Heiligland nr. 28. Als het goed is woont er nog een zus van haar. Ik heb daar vele leuke uren gehad in mijn jeugd. Mijn moeder is helaas 6 jaar geleden op 60 jarige leeftijd overleden. Heel leuk om het oude straatje weer eens terug te zien vanuit Axel (Zeeuws Vlaanderen)
Hannie Baars-van Oploo - 06-05-’09 12:56